UNIDADE 1/: DE SUBSTANTIVOS E ADXECTIVOS

CLASES DE PALABRAS

XÉNERO GRAMATICAL E NÚMERO

UNIDADE 0/ A MEMORIA DO NOSO (II): Panorama da historia da Lingua Galega

 

Como nace unha lingua? 

Unha comunidade que vive nun territorio concreto ao longo dun tempo en condicións favorables é quen de crear unha lingua como consecuencia dun conxunto complexo de accións e reaccións seculares das persoas que conforman esa comunidade coa natureza que as rodea. 

Cando nace unha lingua nace como un ser que vai desenvolver con capacidade propia a súa singular maneira de ver o mundo. Todas as linguas pasan por etapas infantís e xuvenís nas que non son aínda unha lingua plenamente autónoma, pero cando chega á maioríade idade, convértese na peculiar forma de percibir o universo que os seus falantes van incorporando como un gran legado a gardar con agarimo. Porque ese conxunto de palabras conforman a identidade, o carácter a forma de pensar, un patrimonio que nos fai humanos. Do contrario serían seres incapaces de entender o seu entorno, sen as voces que esa lingua lles foi dando como ferramenta de expresión e comunicación cos demais, de comprensión e interpretación do mundo, sen a súa fala, non serían ninguén. 

AS RAÍCES DA NOSA LINGUA

O NACEMENTO, ESPLENDOR E DECADENCIA MEDIEVAL DA NOSA LINGUA

DOS SÉCULOS ESCUROS AO REXURDIMENTO

DO SÉCULO XX Á ACTUALIDADE

UNIDADE 0/ A MEMORIA DE NOSO (I) Como andas de afán por saber?

 Por que a memoria? Falamos da memoria porque é unha ferramenta da humanidade altamente necesaria para progresar, e o progreso sen coñecemento faise unha tarefa imposible. Mais non hai memoria sen curiosidade, ese afán de saber de nós, ese espello do ser no que se reflicte a identidade.

Como andas de afán por saber? 

                                                                   Ti es una persoa curiosa? 

Todas as persoas somos seres curiosos, temos afán de saber, porque sempre hai preguntas por responder se desexamos medrar. 

O afán de saber como se produce?  Pois imos ilustralo cun coitelo que corta ou non, porque está, ou non, ben afiado. Se non temos coitelo, na prehistoria non o tiñan, cortaban con pedras pulidas, logo foron atopando e elaborando outras ferramentas cada vez máis acaídas para este labor. Cales son as ferramentas do saber? Sen dúbida moitas. O coñecemento implica  o uso da memoria de noso e da educación para medrar, entre outras.

 A educación e a cultura débenlle moito á memoria. Entón para que serve a memoria? Non se trata de memorizar datos e máis datos por almacenar na nosa mente, senón preguntarse sobre o pasado para construír o futuro, para solucionar no día a día o noso alimento que nos permite crecer. Para cortar a carne ou o peixe, é mellor ter ferramentas axeitadas, e ademais ter afiada a nosa curiosidade, o noso afán por saber alimentando o noso ser.

Estes días hai un debate nas redes sobre o que unha muller opinaba da lectura. Manifestou que non lle gustaba ler. Pois ben, pode non gustarche a lectura, pero ninguén dúbida que a lectura é unha boa ferramenta de aprendizaxe e de pracer. Afortunadamente a humanidade é diversa e pode resolver esta necesidade do saber non só coa lectura. Hai no mundo unha chea de xentes que son analfabetas e unha chea de sociedades alfabetizadas, unhas e outras non deixan de ser curiosas, para unhas pode resultarlles máis doado atopar respostas porque teñen o coitelo mellor afiado, ou simplemente porque teñen coitelos. Podemos chegar a un mesmo lugar andando, en bicicleta, en coche ou en avión, dispoñemos de distintas fórmulas para viaxar polo coñecemento certamente, uns usan unhas outras varían, unhas poden ser máis rápidas, outras máis lentas, pero hai lugares aos que non se pode ir en avión, aos que só podemos ir andando ou aos que é mellor chegar andando. Así de caprichoso e apaixonante, pracenteiro e necesario é iso de procurar saber de nós.  

 Nós é un pronome que nos identifica e que parte do eu que somos na infancia, aquela etapa na que somos aínda mudos, incapaces de nos expresar como un adulto. A fala, a linguaxe é outra das grandes ferramentas do saber. O pensamento humano precisa das palabras, logo parece ineludible e imprescindible usalas para medrar e para saber de nós.  A actividade do seres humanos pasa por etapas inequívocas de maduración. A infancia do eu e a descuberta posterior do nós que coincide coa entrada na corrente da adolescencia desemboca na reafirmación do eu, ante ti e ante o nós, agora máis e mellor contrastados.  

ACTIVIDADES:  SABER DE NÓS 1: 

En 2003 Leilía, un grupo de pandeireteiras, gravaba por primeira vez esta cantiga: 

O meu amor se ti fores

lévame podendo ser,

eu teño que ir acabar

onde ti fores morrer.

Eu hei de morrer cantando

xa que chorando nacín

as marabillas do mundo

acabaron para min.

Logo en 2025 As Tanxugueiras fixeron esta versión:

Elas axuntaron ao vídeo difundido polas redes este texto: Adicado a todas aquelas mulleres que gardaron nas súas gorxas o eco das letras e melodías, sementando nelas a memoria que hoxe nos constrúe. Por facer do voso cantar un camiño con principio, pero sen final. E a Leilía, grazas por ser a porta de entrada cara as nosas antergas para moitas de nós. Tanxugueiras (17 de maio 2025)

1-  Por que esta cantiga é froito da memoria?

2- De que cres que trata esta cantiga analizando a súa letra? 

O meu amor se ti fores

lévame podendo ser...

Eu hei de morrer cantando

xa que chorando nacín...

As marabillas do mundo

xa acabaron para min...

SEGUIMOS COA UNIDADE 0

PROBA DE RECUPERACIÓN DE XUÑO

 

Os contidos desta proba do próximo día 18 de xuño por avaliacións son:

1ª Avaliación:

Gramática: AS CLASES DE PALABRAS páx. 17 do libro.

O XÉNERO E O NÚMERO no blog

AS FRASES: TIPOS 

Lingua e sociedade: 

PANORÁMICA DA HISTORIA DA LINGUA GALEGA no blog

Léxico, ortografía e expresión: A ORIXE DO LÉXICO páx. 34  do libro

PALABRAS CULTAS E PATRIMONIAIS na páx, 14 do libro

Literatura: OS XÉNEROS LITERARIOS páx. 20 e 21 do libro

2ª Avaliación:

Gramática: VERBOS REGULARES

CLASES DE PREDICADOS. PERÍFRASES VERBAIS páx.: 76-77 do libro de texto

Léxico, ortografía e expresión: PALABRAS DERIVADAS.  no libro páx. 98

PALABRAS CON V ou B no libro páx. 99

ACENTO DIACRÍTICO

Plan lector: EN GALEGO, POR QUE NON? (incluirá unha pregunta sobre este libro traballado na aula)

3ª Avaliación: 

Gramática:  VERBOS IRREGULARES

PRONOMES PERSOAIS ÁTONOS 

TIPOS DE COMPLEMENTOS DA ORACIÓN SIMPLE no libro  páx: 120-121, 140-141 e 160-161

Léxico, ortografía e expresión: PALABRAS COMPOSTAS no libro páx. 118.

PALABRAS CON H ou sen H no libro páx. 119

Lingua e sociedade: AS LETRAS DAS CANTAREIRAS

AS LINGUAS DA PENÍNSULA.

A LUSOFONÍA páx. 88-89

Literatura: O XÉNERO TEATRAL características do texto dramático a partir da lectura ou da representación dunha obra de teatro.

Plan lector: O ACHADO DO CASTRO de Manuel Núñez Singala (Farase unha proba exclusiva sobre a lectura).

PLAN LECTOR 3ª Avaliación

 

Como se chaman as/os personaxes desta obra? 

Que sabemos sobre elas e eles?

CONTIDOS 3ª Avaliación:

Lingua e Sociedade:   

LETRAS GALEGAS 2025: Que lle debemos nós ás pandeireteiras?

AS LINGUAS  DA PENÍNSULA E A LUSOFONÍA no libro páxinas 86,87.88 e 89

Gramática:

VERBOS IRREGULARES

REPASO DE PRONOMES PERSOAIS ÁTONOS

TIPOS DE COMPLEMENTOS DA ORACIÓN SIMPLE:  páx. do libro : 120-121, 140-141 e 160-161

O nome das cousas

PALABRAS COMPOSTAS páxina 118 

CON H- e SEN  H-  páxina do libro 119

Literatura

 O XÉNERO TEATRAL:  Características dunha obra teatral a partir dunha representación.

PLAN LECTOR: Leremos  na aula  unha obra de teatro: O ACHADO NO CASTRO, de  M. Núñez Singala e realizaremos posteriormente dela unha proba de compresión lectora. 

TIPOS DE COMPLEMENTOS NA ORACIÓN SIMPLE

 

OS COMPLEMENTOS NA ORACIÓN