AS RAÍCES DA NOSA LINGUA
I-
Na
prehistoria están as raíces da nosa identidade: Os primeiros
habitantes de Galicia, a civilización dos castros falaron diversas linguas eran de orixe pre-indoeuropea e logo cara o século VI
antes de Cristo chegarían aquí tribos de celtas, unha das grandes familias
indoeuropeas. Ambos deixaron a súa pegada no galego, son o substrato da nosa
lingua.
II-
Antes do
galego, GALLAECIA: Os romanos chegan ao noso territorio cara o
III-
GALICIA,
o 1º reino medieval de Europa: Coa chegada dos Suevos, un pobo xermánico, baixo o seu
dominio consolídase un reino independente que levará o mesmo nome dado antes
polos romanos e seguirá falando latín con certas aportacións denominadas de
superestrato de orixe xermánica.
O NACEMENTO, ESPLENDOR E DECADENCIA MEDIEVAL DA NOSA LINGUA
IV-
Nace o
galego e as peregrinacións a Compostela: Entre o VIII e
o IX o idioma que fala este reino de Gallaecia diferénciase claramente do que
se fala noutros puntos da península, xa non é latín. Polo sur da península os
musulmáns fanse fortes, pero van ter escasa presencia no norte. Descóbrese o
sepulcro de Santiago en Compostela. Aínda que se fala o galego o primeiro
documento escrito non aparece ata moito máis tarde, o ano 1228.
V-
O
esplendor medieval da nosa literatura: Nos séculos XII-XIII o uso do
galego xeneralízase mesmo na escrita e será entón cando aparecen as primeiras
expresións literarias en forma de cantigas. O desenvolvemento da arte románica
tamén será, en certa medida, unha consecuencia dos intercambios culturais do Camiño
de Santiago. A lírica galaico-portuguesa será o referente literario de poetas
de toda a península e unha das máis importantes de Europa. Ao longo destes
séculos, a pesares da independencia de Portugal no 1128, existía unha mesma
lingua ao norte e ao sur do Miño.
VI- Decadencia do XIV-XV: A desaparición dunha nobreza galega que promocione a literatura en galego, ao ser substituída por outra de orixe castelá, provocou un proceso de decadencia que non só fai desaparecer o reino de Galicia, senón tamén a súa literatura culta.
VI(bis)- Os Séculos Escuros XVI-XVIII: Nos Séculos Escuros a lingua galega tras da caída da nobreza da nosa terra perde todo cultivo escrito, pero permanecerá viva entre as xentes humildes, unha poboación iletrada que manterá a fala e unha rica literatura de tradición oral, verdadeira sustentadora da nosa cultura ata ben entrado o século XIX.
VII- Os ilustrados e precursores dunha nova etapa: Á luz dos ilustrados comezarán a disiparse as mestas néboas destes séculos sobre o noso feito cultural. Martín Sarmiento, foi dos primeiros en preocuparse pola situación do noso idioma e propoñer camiños de normalización cultural como a introdución do galego no ensino, na administración da xustiza ou na igrexa.Escribe unha obra en galego modelo para que xa no século XIX aparezan máis obras na nosa lingua, as dos chamados precursores, que prepararán o camiño para as grandes figuras que virán axiña.
VIII-
O
primeiro galeguismo e o Rexurdimento literario: A mediados do
XIX en 1846 nace un movemento de reivindicación política, o Provincialismo, que
ao ser reprimido pola forza, fixo refuxiarse nun movemento cultural a toda
reclamación de dereitos para Galicia. Coa publicación das obras de Rosalía de
Castro, Eduardo Pondal e Curros Enríquez comeza o Rexurdimento da nosa
literatura culta. Tamén a finais do século dará comezo a andaina dos movementos
galeguistas.
DO SÉCULO XX Á ACTUALIDADE
IX-
Unha nova
idea de Galicia: Do Galeguismo ao Nacionalismo: Afondando na
identidade de Galicia e nas súas necesidades vaise dar paso á constitución do
Partido Galeguista, xorde o movemento nacionalista da man das Irmandades da
Fala que se preocupan por recuperar e modernizar a tradición cultural galega e
superar o complexo de inferioridade dos galegofalantes. A xeración Nós e Castelao
son ademais de destacados puntais da nosa literatura, os ideólogos que elaboraran
o primeiro Estatuto de Autonomía para Galicia no ano 1936 que sería aprobado en
referendum polo pobo galego e que recoñecía o galego como lingua cooficial e lingua obrigada no ensino e a administración.
X- O Franquismo e a instalación do bilingüísmo: Co inicio da Guerra do 1936 o proceso galeguizador paralízase ao resultar vencedor o ditador Franco. A represión xeneralizada tivo unha especial incidencia sobre a nosa lingua. O galego convértese en lingua clandestina ou de uso familiar e coloquial, o seu cultivo literario desprázase fóra de Galicia ao exilio americano. Nun momento de declive do mundo rural, a presión na escola e a proliferación dos medios de comunicación de masas (radio,TV) aséntase o castelán como idioma oficial do réxime e vaise impoñendo o uso docast elán ás xeracións máis novas.
XI-
Un
difícil proceso de recuperación da identidade: Arredor do 1950 en condicións moi
desfavorables comeza un lento e tímido movemento de recuperación editorial ao
que se suman iniciativas puntuais como a institucionalización do Día das Letras
Galegas a partir do ano 1963. Pequenos
pasos que son acompañados da vertebración na ilegalidade dos partidos políticos
que van preparando o camiño de volta da democracia e con ela dos dereitos
históricos das distintas identidades nacionais do Estado Español tras corenta
anos de ditadura.
XII- A Galicia da Normalización: A partir dos anos 80 coa implantación da democracia, da Autonomía e da Xunta de Galicia comeza un proceso de dignificación do uso da lingua galega en todos os ámbitos da sociedade coa aprobación en 1983 da primeira Lei de Normalización Lingüística, e un novo camiño de promoción coa aparición da RTVG, coa introducción por vez primeira do galego no mundo de ensino e da administración, e a aparición de numerosas editoriais galegas. Un proceso que coa incorporación das novas xeracións medrará, asentará a nosa cultura e contribuirá a enriquecer coa nosa aportación o patrimonio universal da Humanidade ao longo do século XXI.
Se queres consultar o Romance da lingua:
2- Nacemento, esplendor e decadencia medieval.
3- Dos Séculos Escuros ao Rexurdimento.
4- Do século XX á actualidade.
Ningún comentario:
Publicar un comentario